vitamine-c.nl
  Antioxidanten  
 

Antioxidanten spelen een belangrijke rol in het lichaam. Antioxidanten kunnen namelijk oxidatieprocessen in het lichaam voorkomen. Samen met vitamine E, carotenoïden en flavonoïden behoort vitamine C tot de belangrijkste antioxidant in onze voeding.

Wat zijn anti-oxidanten?

Oxidatie komt in de natuur veel voor, in de lucht bevindt zich immers zuurstof. Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk het roesten van ijzer. Maar ook in ons lichaam vinden oxidatiereacties plaats. Net als bij ijzer wordt door oxidatie iets dat gezond is kapot gemaakt. Aangezien de lucht die wij inademen zuurstof bevat, heeft ons lichaam een systeem ontwikkeld om zich te beschermen tegen de oxidatieve werking van zuurstof: het antioxidantensysteem.  

Zuurstof is een stof die iedereen in grote hoeveelheden binnenkrijgt. Het probleem hierbij is dat zuurstof omgezet kan worden in verschillende reactieve vormen (zie tabel 1), die optreden als oxidanten of zuurstofverbindingen doen ontstaan.

1.1 Vrije radicalen: 1.2 Niet radicalen:

Hydroxyl radicaal

OH -

Superoxide-anion radicaal

O 2 -

Stikstofmonoxide radicaal

NO -

Lipid peroxyl radicaal

LOO -

Waterstofperoxide

H 2O 2

Zuurstof singlet

1 O 2

Hypochloorzuur

HOCl

Ozon

O3

De in tabel 1.1 gevormde oxidanten zijn vrije radicalen. Vrije radicalen zijn chemische substanties die slechts één elektron in de buitentste schil hebben en daardoor onstabiel zijn. De vrije radicaal zal zo snel mogelijk proberen om weer stabiel te worden, dus twee elektronen in de buitenste schil. Hij doet dit door of zijn elektron af te staan aan de dichtstbijzijnde normale molecule of hiervan een elektron af te nemen. Nu is hijzelf stabiel geworden, maar de molecule waarvan een elektron is afgenomen of waaraan een is afgegeven is nu onstabiel. Het hele verhaal herhaalt zich nu. Er ontstaat zo een kettingreactie waarbij elektronen transfers plaatsvinden. Dit veroorzaakt chaos en er komen giftige afvalstoffen bij vrij, hierdoor kan het DNA bijvoorbeeld beschadigd raken.

Om deze schade te voorkomen beschikt het lichaam over zogenaamde antioxidanten. Bekende antioxidanten zijn de vitamines C en E. Zodra er een vrije radicaal ontstaat of binnen komt, zorgt een antioxidant ervoor dat deze vrije radicaal onmiddellijk onschadelijk wordt gemaakt. Dit gebeurt door de vrije radicaal een elektron aan te bieden, waardoor deze twee elektronen in de buitenste schil heeft en dus stabiel is. De antioxidant zelf is nu uitgewerkt, maar kan door het lichaam weer worden ‘gerecycled’.

Tijdens sommige situaties vindt extra oxidatie plaats, zoals bij stress, roken, luchtvervuiling en een tekort/overschot aan zuurstof. Dit heeft tot gevolg dat het antioxidantensysteem veel harder moet werken. Duurt dit te lang dan ontstaat er een tekort aan antioxidanten in het lichaam en vindt er ongecontroleerde oxidatie plaats. Ongecontroleerde oxidatie is zeer schadelijk voor het lichaam.

Oxidatie is dus schadelijk voor het lichaam. Fabrikanten van voedingssupplementen springen hier handig op in: oxidanten brengen schade toe aan het lichaam, dus moet je extra antioxidanten innemen. Door dit te doen zou je zichtbaar jonger blijven, ziekten die vaak op latere leeftijd voorkomen, zoals kanker, hart- en vaatziekten, reuma en diabetes, zouden jaren uit zijn te stellen of zelfs te voorkomen! Er moet echter nog veel onderzoek worden verricht naar de beschermende werking van antioxidanten. In tabel 2 staan een aantal chronische ziekten met daarbij de antioxidant die waarschijnlijk een beschermende werking tegen de desbetreffende ziekte geeft.

2.0

Ziekte

Antioxidant

Coronaire hartziekten

a-tocoferol, flavonoïden, carotenoïden

Beroerte

ascorbinezuur

Diabetes

a -tocoferol

Alzheimer

a -tocoferol

Ademhalingsziekten

ascorbinezuur

Cataract

carotenoïden

Longkanker

b -caroteen

Maagkanker

ascorbinezuur

Toch zijn vrije radicalen niet per definitie schadelijk voor het lichaam. Het lichaam gebruikt hun verwoestende werking ook om weefsels te herstellen. Zo maken witte bloedlichaampjes bacteriën onschadelijk door ze te bestoken met vrije radicalen (bij een ontsteking bijvoorbeeld). Ook sommige behandelingen tegen kanker (ioniserende straling en enkele soorten chemotherapie) wekken vrije radicalen op in het lichaam, die de tumor aanvallen. Het gebruik van antioxidanten zou dus negatieve gevolgen kunnen hebben op het resultaat van de behandeling.  

Tevens kunnen sommige antioxidanten ook dienen als pro-oxidant. Vitamine C zal bij iemand die problemen heeft met de opslag van ijzer werken als pro-oxidant in plaats van anti-oxidant! Een ander nadeel van vitamine C is dat het in grote hoeveelheden het ontstaan van nierstenen bevordert. Vitamine C remt namelijk de opname van koper. Het koper hoopt zich vervolgens op in de nieren, waar het reageert met andere stoffen waaruit kristallen (nierstenen) ontstaan. De kans op het ontstaan van nierstenen is het grootst bij mensen die al eerder nierstenen hebben gehad.  

En tot slot is het van belang dat de antioxidanten alleen goed werkzaam zijn in bepaalde verhoudingen tot andere stoffen en ook nog eens specifiek zijn. De antioxidant vitamine C is actief in waterachtige omgevingen, zoals binnen cellen. Vitamine E komt juist in een vetachtige omgeving voor. Ook is het van belang dat vitamine B (B 1,2,3,5,6,&12) in de goede verhouding aanwezig is in het lichaam. Vitamine B zorgt namelijk voor ‘recycling’ van de antioxidanten.

hoekje bottom
© 2005-2011 DTMD